برای شروع سنتورنوازی چه چیزهایی باید بدانید

نوشته

هر کاری را که بخواهیم شروع کنیم یک دنیا سوال ریز و درست سراغمان می‌آید که شاید نتوانیم راحت جواب آن‌ها را پیدا کنیم؛ بگذریم از این که اکثرشان جواب مشخص و دقیقی هم ندارند. یادگیری یک ساز جدید هم از همان کارهاییست که با خودش سوال‌های زیادی می‌آورد.

به سراغ آقای کرکه‌آبادی یکی از اساتید سنتور رفتیم و از ایشان خواستیم که به سوال‌هایی که برای کسانی که تازه می‌خواهند یادگیری سنتور را شروع کنند، پاسخ دهند.

صفحه شخصی آقای ناصر کرکه‌آبادی در کارین

چه روش‌هایی برای آموزش سنتور وجود دارد؟بهترین روش برای آموزش به کودکان چیست؟

«روش‌های متنوعی در موسیقی کودکان وجود دارد که یکی از این روش‌های معروف و متداول ارف است. در این روش بچه‌ها با مبانی موسیقی، صدای نت‌ها و ریتم‌ها آشنا می‌شوند. در این روش آموزش موسیقی کودکان معمولا به طور جدی نواختن ساز را شروع نمی‌کنند.

خب این روش مختص به اصول اولیه موسیقی غرب است اما برای سازهای خودمان اگر بخواهیم روش‌های تدریس سنتور را بررسی کنیم باید بگویم که ما در بحث آموزش سازهای ایرانی به طور عمومی دو روش تدریس داریم. یکی شیوه تدریس با نت نسبتا جدید است که در واقع برگرفته از روش آموزشی موسیقی غرب است. در این روش هنرجو ابتدا آموزش تئوری موسیقی می‌بیند. در این روش با نت، ریتم، کششها، پرده ها و جای آنها روی خط حامل آشنا می‌شوند. بعد از اینکه با مبانی نواختن ساز کمی آشنا شدند از درس‌های ساده شروع می‌کنند و کم کم نواختن و اجرای تئوری‌ها با ساز را یاد می‌گیرند. هنرآموز به مرور با افزایش مهارت‌هایش، قدرت مضراب‌هایش افزایش پیدا می‌کند یاد می‌گیرد که ضرب آهنگ را چطور تنظیم کند و ریتم و وزن را در ساز زدن حفظ کند. پیشنهاد من در این روش کتاب سنتورنوازی استاد پشنگ کامکار است. البته کتاب‌های خوب و زیادی در این سبک وجود دارد یکی دیگر از این کتاب‌ها کتاب استاد پایور است. ولی من خودم در این شیوه برای شروع کار مخصوصا برای کودکان و نوجوانان کتاب استاد پشنگ کامکار را بیشتر توصیه می‌کنم. این کتاب کمی ساده‌تر است و آهنگ‌های فولکور و جذابی دارد .

شیوه دیگری هم  برای آموزش سازهای ایرانی داریم. من به این شیوه می‌گم شیوه سنتی‌تر آموزش موسیقی ایرانی. در واقع به نظر من، ما وقتی داریم درباره سازهای اصیل ایرانی حرف می‌زنیم،آهنگ‌های اصیل و سازهایی که از گذشته‌های دور به ما هدیه داده شده است، باید اصالت و سنت‌ها را در روش آموزش آن‌ها حفظ کنیم. بر این اساس فراگیری دستگاه‌ها و گوشه‌ها به مرور و بصورت شنیداری و حضوری با دیدن دست معلم و حفظ کردن آهنگ‌ها و تمرین آن‌ها در منزل صورت می‌گیرد که این یکی از روش‌های یادگیری ساز است که به آن ردیف‌نوازی یا موسیقی دستگاهی می‌گویند. در واقع این روش را استاد مجید کیانی است سالهاست تحت عنوان ردیف‌نوازی (ردیف میرزاعبدالله ) تدریس نموده‌اند . البته ردیف صبا هم وجود دارد که مستلزم این است که با نت آشنا شوید. شاگرد در کنار استاد آهنگ‌ها را به صورت شنیداری یاد می‌گیرد شاگرد آهنگ به آهنگ نواخت‌ها را یاد می‌گیرد .
یک آهنگ مجموعه از واژه‌های موسیقی یا انگاره ساخته شده و شما با فرا گرفتن این انگاره‌ها میتوانید بعد از زدن یک دستگاه با چند گوشه آوازی که دستگاه‌های دیگر را هم یاد بگیرید. در این روش باید کناراستاد بنشینید، طرز نواخت ساز را ببینید و تمرین کنید و استاد اشکالهای شما را بگوید . »

از چه سنی یادگیری سنتور برای کودکان مناسب است؟

«با شیوه‌هایی که الان وجود دارند و آموزش های مبتنی بر کتاب و شیوه‌های غیرشفاهی باعث شده است که روش‌های تدریس به کودکان هم تغییر کند. در کل می‌توان گفت که تازه بودن ذهن و حافظه کودکان باعث می‌شود که در یادگیری موسیقی نسبت به بزرگسالان برتری داشته باشند.

سن خاصی رو نمی‌شود درنظر گرفت. ولی سن ۸  الی ۱۱ سالگی برای شروع موسیقی و نواختن ساز جدی مناسب است.»

آموزش سنتور به کودکان از چه سنی مناسب است؟

چطور سنتور را کوک کنیم؟

«هنرآموز باید در مرحله اول با صدای ساز آشنا بشود بعد کم کم دستش می‌آید که پرده‌ها کوک هستند یا کوک نیستند. یکی از سخت‌ترین کوک‌ها را در بین سازهای ایرانی، سنتور دارد و به همین دلیل مستلزم یادگیری چند ساله است. البته دستگاه‌های دیجیتالی هستند که کار کوک کردن را آسان‌تر از گذشته کرده است. فواصل موسیقی ایرانی بسیار حساس و دقیق است و هر چه که شما بتوانید که با گوش خودتان سازها را کوک کنید بهتر است چون روش قدما همین بوده است.»

 از کجا بفهمیم که سنتور خوبی خریدیم؟

«تاییدیه استاد را باید داشته باشد. اگر قبل از رفتن به کلاس خود هنرآموز ساز تهیه کرده باشد که هیچی ولی اگر نخریده باشد که معمولا خود معلم راهنمایی می‌کند که کجا برای خرید برود.

از نظر ساخت هم بخواهیم بررسی کنیم.چوبش نباید آوندهای دایره‌ای وسط درخت را داشته باشد.  باید چوبش همسان و یکنواخت باشد. سیم‌ها گز نزنند. پل گذاری خود ساز خیلی مهم است که به استحکام صفحه های ساز و در نتیچه صدای با کیفیت ساز کمک می کند . مثلا سنتور سنتور تاب نداشته باشد و سیمهایش مرتب باشد؛این موارد در صدادهی خیلی مهم است. البته تجربه‌ای می‌خواهد که هنرجو کم‌کم به دست می‌آورد؛ با شنیدن ساز خوب و ساز زدن اساتید کم کم می‌تواند ساز خوب را از بد تشخیص بدهد. برای شروع یه ساز مشقی هم کفایت می‌کند و نیازی نیست که ساز حرفه‌ای تهیه کند. بعضی از سنتورها به خاطر اسمشان گران باشند ولی لزوما صدای خیلی خوبی نداشته باشد.

سنتور انواع مختلفی هم دارد، مثلا معمولا ما برای سنتور سنتور سل کوک انتخاب میکنیم که سیم سومش به صدای سل دیاپازون نزدیک است و اندازه خاصی دارد و مثلا نسبت به سنتور لاکوک قاعده پایینی بلندتر ی دارد.»

آقای کرکه‌آبادی ممنونم بابت وقتی که در اختیار کارین قرار دادید و به سوال‌های ما و هنرجویان پاسخ دادید.

 

 

در کارین می‌توانید دغدغه پیدا کردن اساتید موسیقی  را به آسانی رفع کنید. با ثبت یک درخواست در کارین می‌توانید هر سوالی که از اساتید دارید بپرسید و شرایطتان، زمان مناسب برای کلاس و محدوده آن را مشخص کنید. اساتید درخواست شما را می‌بینند و اگر شرایطشان با شرایط شما مطابقت داشت به شما پاسخ می‌دهند، هزینه تدریسشان را مشخص می‌کنند. و نهایتا شما می‌توانید با مقایسه و صحبت با هر کدام از این افراد خیلی راحت استاد دلخواهتان را پیدا کنید و نواختن ساز دلخواهتان را شروع کنید.

  ارتباط با اساتید موسیقی در کارین

 

مطالب مرتبط

article-image
آموزش

نت ارزنده: چگونه سازدهنی را شروع کنیم و منابع مهم برای یادگیری

سازدهنی از ساز‌های کمتر مورد متوجه عموم می‌باشد  ولی با توجه به کارایی و لذت نواختن آن در حوزه‌های مختلف موسیقی می‌تواند یکی از بهترین سازهایی باشد که می‌توانید یادبگیرید.  این ساز نسب به...
article-image
آموزش

چرا باید فرانسوی یاد گرفت؟ از زبان فرانسوی‌ها بشنویم

 بعد از زبان انگلیسی چه زبانی یاد بگیریم؟  فرانسوی، اسپانیایی، آلمانی و یا چینی؟ جواب این سوال با توجه به انگیزه و خواسته‌های افراد می‌تواند چیزهای متفاوتی است. در کنار انگیزه‌های فردی هر کشوری...